eng katta viloyatкрупнейшая областьlargest region
Geografiya
Navoiy viloyati O‘zbekistonning markaziy qismida joylashgan bo‘lib, maydoni bo‘yicha respublikadagi eng yirik viloyatdir. Hududning katta qismini Qizilqum sahrosi egallaydi; janubi-sharqda Nurota tog‘ tizmalari, janubda esa Zarafshon daryosi vodiysi joylashgan.
Iqlimi keskin kontinental: yozi issiq va quruq, qishi nisbatan sovuq. Sahro va tog‘lar tutashgan joyda Aydarko‘l ko‘li — cho‘l o‘rtasidagi ulkan suv havzasi joylashgan.
Tarix
Bu yerlar qadimdan Buyuk ipak yo‘lining Buxoro va Samarqand orasidagi muhim bo‘g‘ini bo‘lgan. Sarmishsoy darasida bronza davriga oid minglab qoyatosh suratlari saqlanib qolgan. Karmana — viloyatdagi eng qadimiy shaharlardan biri.
Viloyat 1982-yil 20-aprelda tashkil etilgan va buyuk shoir hamda mutafakkir Alisher Navoiy nomi bilan atalgan. Ma’muriy markazi — Navoiy shahri.
Ma‘muriy bo‘linish
Viloyat markazi — Navoiy shahri. Zarafshon va Uchquduq — viloyat tobeligidagi shaharlar.
Navoiy
Viloyatning ma‘muriy markazi.
Zarafshon
Konchilar shahri, yirik iqtisodiy markaz.
Uchquduq
Qizilqum sahrosidagi shahar, Uchquduq tumani markazi.
Diqqatga sazovor joylar
Raboti Malik karvonsaroyi
XI asrga oid noyob karvonsaroy va sardoba. 2023-yilda «Ipak yo‘li: Zarafshon–Qoraqum yo‘lagi» tarkibida Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.
Qosim Shayx majmuasi
Karmanadagi XVI asr me’moriy majmuasi — masjid, xonaqoh va maqbara.
Mir Sayid Bahrom maqbarasi
X–XI asrlarga oid, O‘zbekistondagi eng qadimiy maqbaralardan biri.
Sarmishsoy
Qariyb 10 mingdan ortiq qoyatosh suratlari — sahroda «ochiq osmon ostidagi muzey».
Nurota va Chashma buloqi
Aleksandr Makedonskiy davriga oid qal’a xarobalari va muqaddas buloq.
Aydarko‘l
Qizilqum sahrosidagi ko‘l, o‘tovlarda dam olish va tuya safarlari uchun mashhur.
Iqtisodiyot
Viloyat — O‘zbekiston sanoatining tayanchlaridan biri. Navoiy kon-metallurgiya kombinati (1967) dunyodagi eng yirik oltin va uran ishlab chiqaruvchilar qatoriga kiradi. «Navoiyazot» kimyo zavodi, Navoiy issiqlik elektr stansiyasi va erkin iqtisodiy zona ham shu yerda.
Madaniyat
Viloyat aholisi asosan o‘zbeklar, shuningdek qozoqlar, ruslar, tojiklar va boshqa millat vakillari. Bu yerda cho‘l chorvadorlari an’analari, Nurota kashtachiligi va Karmana hunarmandchiligi saqlanib kelmoqda.
География
Навоийская область расположена в центральной части Узбекистана и является крупнейшим регионом страны по площади. Большую часть территории занимает пустыня Кызылкум; на юго-востоке поднимаются Нуратинские горы, на юге лежит долина реки Зеравшан.
Климат резко континентальный: жаркое сухое лето и относительно холодная зима. На стыке пустыни и гор расположено озеро Айдаркуль — огромный водоём посреди песков.
История
С древности эти земли были важным звеном Великого шёлкового пути между Бухарой и Самаркандом. В ущелье Сармышсай сохранились тысячи наскальных рисунков эпохи бронзы. Кармана — один из старейших городов региона.
Область образована 20 апреля 1982 года и названа в честь великого поэта и мыслителя Алишера Навои. Административный центр — город Навои.
Административное деление
Административный центр области — город Навои. Зарафшан и Учкудук — города областного подчинения.
Навои
Административный центр области.
Зарафшан
Город горняков, крупный экономический центр.
Учкудук
Город в пустыне Кызылкум, центр Учкудукского района.
Достопримечательности
Караван-сарай Рабат-и Малик
Уникальный караван-сарай XI века с сардобой. В 2023 году включён в Список всемирного наследия в составе «Шёлковый путь: Зарафшан-Каракумский коридор».
Комплекс Касым-шейха
Архитектурный ансамбль XVI века в Кармане — мечеть, ханака и мавзолей.
Мавзолей Мир Саида Бахрома
X–XI века, один из древнейших мавзолеев Узбекистана.
Сармышсай
Более 10 000 петроглифов — «музей под открытым небом» в пустыне.
Нурата и источник Чашма
Руины крепости времён Александра Македонского и священный источник.
Озеро Айдаркуль
Озеро в пустыне Кызылкум, известное юртовыми лагерями и прогулками на верблюдах.
Экономика
Область — одна из опор промышленности Узбекистана. Навоийский горно-металлургический комбинат (1967) входит в число крупнейших мировых производителей золота и урана. Здесь же работают химический завод «Навоиазот», Навоийская ТЭС и свободная экономическая зона.
Культура
Население области — преимущественно узбеки, а также казахи, русские, таджики и представители других народов. Здесь сохраняются традиции степных скотоводов, нуратинская вышивка и ремёсла Карманы.
Geography
Navoiy Region lies in central Uzbekistan and is the country's largest region by area. Most of it is covered by the Kyzylkum desert; the Nuratau mountains rise in the south-east, and the Zarafshan river valley runs along the south.
The climate is sharply continental, with hot dry summers and relatively cold winters. Where desert meets mountains lies Lake Aydarkul, a vast body of water amid the sands.
History
Since antiquity these lands were a vital link of the Great Silk Road between Bukhara and Samarkand. The Sarmishsay gorge preserves thousands of Bronze Age rock carvings. Karmana is one of the oldest towns of the region.
The region was established on 20 April 1982 and named after the great poet and thinker Alisher Navoiy. Its administrative centre is the city of Navoiy.
Administrative divisions
The administrative centre of the region is the city of Navoiy. Zarafshon and Uchquduq are cities of regional subordination.
Navoiy
Administrative centre of the region.
Zarafshon
A mining city and a major economic centre.
Uchquduq
A town in the Kyzylkum desert, centre of Uchquduq District.
Places to see
Rabati Malik Caravanserai
A unique 11th-century caravanserai with a sardoba cistern. Inscribed on the World Heritage List in 2023 as part of "Silk Roads: Zarafshan-Karakum Corridor".
Kasim Sheikh Complex
A 16th-century ensemble in Karmana: mosque, khanaqah and mausoleum.
Mir Sayyid Bahrom Mausoleum
10th–11th century, one of the oldest mausoleums in Uzbekistan.
Sarmishsay
Over 10,000 petroglyphs — an open-air museum in the desert.
Nurata and the Chashma spring
Ruins of a fortress from the time of Alexander the Great and a sacred spring.
Lake Aydarkul
A lake in the Kyzylkum desert, known for yurt camps and camel treks.
Economy
The region is one of the pillars of Uzbekistan's industry. The Navoiy Mining and Metallurgical Company (1967) ranks among the world's largest producers of gold and uranium. It is also home to the Navoiyazot chemical plant, the Navoiy thermal power station and a free economic zone.
Culture
The population is mainly Uzbek, alongside Kazakhs, Russians, Tajiks and other communities. Traditions of steppe herders, Nurata embroidery and the crafts of Karmana live on here.